Leerlingen herkenbaar op foto
Op scholen wordt veel gefotografeerd en gefilmd: door de schoolfotograaf, leerkrachten, leerlingen en ouders. Maar niet iedereen is blij wanneer bijvoorbeeld een foto, waarop een leerling duidelijk herkenbaar is, op de algemeen toegankelijke website van de school komt te staan. Welke regels gelden er voor scholen?
Het eenvoudigst is het bij de door de schoolfotograaf gemaakte groeps- en individuele portretten. Die zijn feitelijk gemaakt in opdracht van de ouders van de kinderen. De school fungeert slechts als een doorgeefluik. Deze foto’s mogen niet zonder toestemming van de ouders worden gepubliceerd. Zij hoeven ook niet de reden aan te geven waarom ze geen publicatie willen.
Bij foto’s en filmbeelden gemaakt tijdens schoolactiviteiten in de klas, of bijvoorbeeld bij feestjes en reisjes, ligt dat anders. Voor het publiceren hiervan is geen toestemming nodig, maar ouders kunnen wel bezwaar maken tegen het gebruik, wanneer ze daarvoor een redelijk belang hebben. Denk bijvoorbeeld aan kinderen van bekende Nederlanders, maar ook aan foto’s gemaakt tijdens een uitje naar het zwembad. Verder kunnen kinderen van asielzoekers of ondergedoken kinderen last krijgen, wanneer zij herkenbaar op een foto staan. Ook wanneer een kind prominent op de voorkant van een glimmende folder staat, hebben de ouders een belang publicatie te verbieden.
Belangrijk is ook, dat bij de openbaar gemaakte beelden niet de namen van de leerlingen mogen worden genoemd. Op die manier zouden kinderen te eenvoudig via een zoekmachine te traceren zijn. Bovendien zijn namen persoonsgegevens die niet zomaar openbaar gemaakt mogen worden.
Soms is er weliswaar juridisch geen toestemming nodig, maar hebben ouders toch een probleem met het publiceren van een foto. Het is goed wanneer scholen daarvoor een eenduidig en helder beleid vaststellen (en kenbaar maken) met betrekking tot het openbaar maken van beelden op een website, in een schoolgids, of wat voor uiting van de school dan ook. Hierin kan een onderscheid voor verschillende situaties worden gemaakt. Het maakt immers verschil of een foto van spelende kinderen op een besloten deel van een website wordt geplaatst of een foto van een kind in een schoolgids. Ook kan worden aangegeven wanneer met een verklaring wordt gewerkt, waarbij ouders schriftelijk toestemming dienen te geven, voordat een foto wordt gubliceerd. Het spreekt voor zich, dat de toestemming van een minderjarige leerling niet rechtsgeldig is.
Hoewel er regelmatig problemen ontstaan met betrekking tot het plaatsen van op school gemaakte foto’s en video’s door leerlingen en ouders op websites als Hyves en Facebook, valt dat buiten het bereik van de school. Het betreft een eigen verantwoordelijkheid van de betreffende personen. Wel zouden er spelregels afgesproken kunnen worden om problemen hiermee zoveel mogelijk te voorkomen.